V vokabül
REHBER

Collocation nedir? İngilizcede kelime öbekleri

Kelimelerin anlamını bilip yine de “yabancı gibi” konuşmanın en büyük sebebi collocation'lardır. Do a mistake dilbilgisi olarak anlaşılır ama İngilizce konuşan biri make a mistake der. Bu rehberde kelimelerin birbirini nasıl seçtiğini ve bunu nasıl öğreneceğini anlatıyoruz.

Collocation nedir?

Collocation (Türkçede eşdizimlilik), bazı kelimelerin doğal olarak belirli kelimelerle birlikte kullanılmasıdır. Strong coffee denir, powerful coffee denmez. Heavy rain denir, strong rain pek denmez. Kurallardan çıkarılamaz; ana dili İngilizce olanlar bunu duya duya öğrenir.

Türkçede de aynısı var: “kahve içilir” ama “çorba içilir” de denir; “karar verilir”, “karar yapılmaz”. Ana dilde bunu fark etmeyiz bile. Yabancı dilde ise her kelimenin “arkadaşlarını” ayrıca öğrenmek gerekir.

Neden önemli?

  • Doğallık: Collocation hataları anlamı bozmaz ama konuşmayı hemen yabancı gösterir.
  • Akıcılık: Kelimeleri tek tek değil öbek halinde bilince cümle kurmak hızlanır; beyin hazır parçaları birleştirir.
  • Sınav puanı: IELTS gibi sınavların kelime kriterleri yalnızca kelime çeşitliliğine değil, kelimelerin doğal ve doğru birlikte kullanımına da bakar.

En bilinen örnek: make ve do

Türkçede ikisi de çoğu zaman “yapmak”. Kaba bir eğilim var: make bir şey üretmek, ortaya çıkarmak; do bir işi, görevi yerine getirmek. Ama eğilimin istisnası çok, bu yüzden öbek olarak öğrenmek en güvenlisi:

MAKEDO
make a mistake (hata yapmak)do homework (ödev yapmak)
make a decision (karar vermek)do the dishes (bulaşık yıkamak)
make money (para kazanmak)do business (iş yapmak)
make an effort (çaba göstermek)do your best (elinden geleni yapmak)
make a phone call (telefon etmek)do someone a favour (iyilik yapmak)

Sık kullanılan collocation'lar

Türkçeden birebir çevirince en çok hata yapılanlardan bazıları:

  • take a photo (fotoğraf çekmek), pull a photo değil
  • take a shower / have a shower (duş almak)
  • pay attention (dikkat etmek), give attention değil
  • catch a cold (soğuk algınlığına yakalanmak)
  • break the rules (kuralları çiğnemek)
  • keep a promise (sözünü tutmak)
  • fast food ama a quick meal; quick food denmez
  • a big mistake ya da a serious mistake; a large mistake doğal değil

Collocation nasıl öğrenilir?

  1. Kelimeyi tek başına değil, öbekle kaydet. Kartına decision değil, make a decision yaz.
  2. Okurken ve izlerken öbekleri fark et. Yeni bir kelime gördüğünde yanındaki fiile ve sıfata da bak: hangi kelimeyle birlikte gelmiş?
  3. Örnek cümleyle çalış. Cümle, öbeği doğal bağlamında gösterir: We need to make a decision by Friday.
  4. Aralıklı tekrar et. Collocation'lar tek tek kelimeler gibi unutulur; aralıklı tekrarla pekiştir.
  5. Şüphede kalınca kontrol et. Bir öbeğin doğal olup olmadığından emin değilsen, collocation sözlükleri ya da örnek cümle aramak hızlı bir kontrol sağlar.

Vokabül ile kelime öbekleri

Vokabül'e tek kelimeler gibi öbekleri de ekleyebilirsin: make a decision, pay attention, heavy rain. Yapay zekâ anlamı ve örnek cümleyi hazırlar, uygulama da öbeği aralıklı tekrarla doğru günlerde karşına çıkarır. Böylece kelimeyi “arkadaşlarıyla” birlikte öğrenirsin.

Öbek öbek öğren

Kelimeyi değil, kullanıldığı öbeği ekle; örnek cümlesi hazır gelsin.

Vokabül'ü indir

Sık sorulan sorular

Collocation nedir?

Collocation (eşdizimlilik), bazı kelimelerin doğal olarak belirli kelimelerle birlikte kullanılmasıdır. Örneğin İngilizcede strong coffee ve heavy rain denir; powerful coffee veya strong rain doğal değildir. Bu eşleşmeler kurallardan çıkarılamaz, öbek olarak öğrenilir.

make ve do arasındaki fark nedir?

Kaba bir eğilim olarak make bir şey üretmek veya ortaya çıkarmak, do bir işi veya görevi yerine getirmek için kullanılır: make a decision, make a mistake; do homework, do the dishes. İstisnalar çok olduğu için bu ifadeleri öbek olarak öğrenmek en güvenli yoldur.

Collocation'lar nasıl öğrenilir?

Kelimeyi tek başına değil kullanıldığı öbekle birlikte kaydetmek, örnek cümle içinde görmek ve aralıklı tekrarla çalışmak en etkili yoldur. Okurken ve izlerken yeni kelimelerin hangi fiil ve sıfatlarla birlikte geldiğine dikkat etmek de öbekleri fark etmeyi kolaylaştırır.

Collocation hataları anlamı bozar mı?

Çoğu zaman bozmaz; do a mistake diyen biri anlaşılır. Ama collocation hataları konuşmayı ve yazıyı hemen yabancı gösterir. Sınavlarda da kelimelerin doğal birlikte kullanımı değerlendirilir.

İLGİLİ REHBERLER