Phrasal verb nedir?
Phrasal verb, bir fiilin up, out, off, on, down gibi küçük bir kelimeyle (bazen iki kelimeyle) birleşip yeni bir anlam kazandığı yapıdır. Give vermek demektir; give up vazgeçmek. Run koşmak; run out of bir şeyin tükenmesi. Yani phrasal verb, iki kelimeden oluşan tek bir kelime gibi düşünülmelidir.
Türkçe konuşanlar için neden zor?
Türkçe anlamı genelde tek bir fiille ya da fiile eklenen bir ekle verir: vazgeçmek, ertelemek, bakmak, tükenmek. İngilizce ise anlamın önemli bir kısmını fiilden ayrı duran küçük bir kelimeye taşır. Beyin bu küçük kelimeyi “önemsiz ek” gibi algılayıp atlar; sonuçta look'u bilirsin ama look after, look up, look into birbirine karışır.
İkinci zorluk: anlam her zaman parçalardan tahmin edilemez. Put off (ertelemek) kelimesinde ne “koymak” ne de “kapatmak” var. Bu yüzden phrasal verb'leri mantık yürüterek çözmeye çalışmak yerine, bağlamıyla bütün olarak öğrenmek gerekir.
Edatların ortak mantığı
Her phrasal verb'ü tahmin edemezsin, ama bazı edatlar sık sık aynı yöne işaret eder. Bunu bilmek ezberi kolaylaştırır:
- up → tamamlama, artış: eat up (hepsini yemek), use up (tüketmek), speed up (hızlanmak)
- down → azalma, sakinleşme: slow down (yavaşlamak), calm down (sakinleşmek), turn down (kısmak, reddetmek)
- off → ayrılma, durma: turn off (kapatmak), set off (yola çıkmak), take off (havalanmak, çıkarmak)
- on → devam: carry on (devam etmek), go on (sürmek), hold on (beklemek, tutunmak)
- out → dışarı, sonuna kadar, ortaya çıkma: find out (öğrenmek), run out (tükenmek), work out (çözmek, spor yapmak)
Bunlar kesin kurallar değil, eğilimlerdir. Ama yeni bir phrasal verb'e rastladığında “up burada tamamlama mı demek?” diye düşünmek kelimeye bir tutunma noktası verir.
Ayrılabilen ve ayrılamayan phrasal verb'ler
Bazı phrasal verb'lerde nesne fiil ile edatın arasına girebilir:
- Turn off the light. ✓ · Turn the light off. ✓
- Turn it off. ✓ · Turn off it. ✗
Kural basit: nesne it, them, him gibi bir zamirse mutlaka araya girer. Ayrılamayan phrasal verb'lerde ise (look after, get over, come across) nesne her zaman sonda kalır: She looks after them. Hangisinin ayrılabildiğini ezberlemenin en kolay yolu, karttaki örnek cümleyi zamirle yazmaktır: turn it off, look after them.
Adım adım çalışma yöntemi
- Karşılaştığın phrasal verb'ü topla. Dizide, okuduğun metinde, denemede gördüğün phrasal verb'ler kendi listen olsun. Bağlamı olan kelime daha kolay kalır.
- Her birini ayrı bir karta yaz. Ön yüzde phrasal verb, arka yüzde Türkçe anlam ve örnek cümle. Nasıl yazılacağı için kelime kartı rehberine bakabilirsin.
- Örnek cümleyi doğal kur. I ran out of milk this morning. gibi gündelik, kısa cümleler en iyi sonucu verir.
- Aralıklı tekrarla çalış. Phrasal verb'ler kolay karışır; tek seferlik ezber yetmez. Aralıklı tekrar kartı unutmak üzereyken önüne getirerek ayrımı netleştirir.
- Kullanmaya çalış. Öğrendiğin phrasal verb'le kendi hayatından bir cümle kur. Yazarken ya da konuşurken bir kez kullanmak, onlarca kez okumaktan daha kalıcıdır.
Sık yapılan hatalar
- Aynı fiilin bütün edatlarını tek listede ezberlemek. get up, get on, get over, get by, get along... Hepsini aynı gün çalışmak birbirine karışmalarına yol açar. Farklı fiillerden phrasal verb'leri karışık çalış.
- Edatı karta yazmamak. Kartta sadece run out yazıp of'u atlamak, cümle kurarken hataya sebep olur. Tam kalıbı yaz: run out of sth.
- Örnek cümlesiz ezber. Put off = ertelemek bilgisi tek başına unutulur; cümle içinde görünce kalır.
- Sadece anlamı bilmek. Okurken tanımak ile konuşurken kullanmak farklı beceriler. Kendi cümleni kurmadan phrasal verb tam oturmaz.
Vokabül ile phrasal verb
Vokabül'e tek kelimeler gibi kalıpları da ekleyebilirsin. Run out of ya da look forward to yazdığında yapay zekâ anlamını ve örnek cümlesini hazırlayıp kartı oluşturur; uygulama da kartı aralıklı tekrarla doğru günlerde karşına çıkarır. Dizide ya da derste duyduğun phrasal verb'ü o an ekleyip unutmadan önce yeniden görürsün.
Kalıbı yaz, anlamı ve örnek cümlesi hazır gelsin, tekrarını uygulama hatırlasın.
Vokabül'ü indirSık sorulan sorular
Phrasal verb nedir?
Phrasal verb, bir fiil ile bir veya iki küçük kelimenin (up, out, off, on gibi) birleşerek yeni bir anlam oluşturduğu yapıdır. Örneğin give tek başına vermek demektir ama give up vazgeçmek anlamına gelir.
Phrasal verb'ler neden zor?
Türkçe aynı anlamı genelde tek bir fiille ya da fiile eklenen bir ekle verir; İngilizce ise anlamı fiilden ayrı duran küçük bir kelimeye taşır. Ayrıca anlam çoğu zaman parçaların toplamından tahmin edilemez ve aynı fiil farklı edatlarla tamamen farklı anlamlar kazanır.
Phrasal verb'ler nasıl ezberlenir?
Her phrasal verb'ü ayrı bir kelime gibi, örnek cümlesiyle birlikte karta yaz ve aralıklı tekrarla çalış. Aynı fiilin tüm edatlarını bir listede ezberlemek yerine, karşılaştığın phrasal verb'leri bağlamıyla öğren ve edatların ortak anlamlarına (up: tamamlama, off: ayrılma veya durma gibi) dikkat et.
Ayrılabilen phrasal verb ne demek?
Bazı phrasal verb'lerde nesne fiil ile edatın arasına girebilir: turn off the light veya turn the light off. Nesne it, them gibi bir zamirse mutlaka araya girer: turn it off doğru, turn off it yanlıştır. Look after gibi ayrılamayan phrasal verb'lerde ise nesne her zaman edattan sonra gelir.